و امّا جدال به طريقهء بهتر آن است كه خداى عزّ وجلّ امر كرده به آن پيغمبر خود را كه جدل كند به آن طريقه با كسى كه منكر شده برانگيختن مردگان « 1 » را بعد از مرگ و زنده ساختن خداى تعالى ايشان را چنانچه در قرآن حكايت قول كافر « 2 » را نموده « 3 » ، فرموده‌اند : « وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ » « 4 » يعنى مرد كافر از براى ما مثل عجيبى « 5 » زده و آفريدنِ ما آن را اوّلًا فراموش كرده و « 6 » گفته است : كيست كه قادر باشد بر زنده كردن استخوانها در حالتى كه كهنه شده و از هم پاشيده باشد ؟ ! پس در ردّ بر آن كافر فرمود : « قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ * الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً » « 7 » تا آخر سوره . و مراد خداى عزّ وجلّ آن است كه مجادله كند حضرت پيغمبر با كسى كه آن سخن را مىگفت . پس فرمودند كه : بگو - اى محمّد - زنده مىكند آن استخوانها را كسى كه اوّل مرتبه آنها را آفريده ، آيا كسى كه آفريده باشد چيزى را كه نبوده عاجز خواهد بود از اعاده كردن آن « 8 » بعد از آنى « 9 » كه كهنه شده باشد ؟ بلكه در نزد شما انشا نمودن چيزى كه نبوده دشوارتر مىنمايد از اعادهء چيزى كه بوده باشد . پس فرمودند كه : زنده خواهد كرد استخوانها را كسى كه پيدا كرده است از براى شما از درخت سبز آتش را ، پس از آن آتش چيزها را مىافروزيد . مراد آن است كه « 10 » هرگاه خداى تعالى آتش گرم پنهانى « 11 » را [ m . b 12 ] از درخت سبز تَر « 12 » بيرون آورده « 13 » ، پس به شما شناسانده كه بر اعادهء چيزى كه كهنه شده باشد قادرتر خواهد بود .

--> ( 1 ) . مردگان / s a مشركان . ( 2 ) . كافر / s a كافران . ( 3 ) . a s - نموده . ( 4 ) . يس : 78 . ( 5 ) . عجيبى / s عجبى . ( 6 ) . و / a كه . ( 7 ) . يس : 79 و 80 . ( 8 ) . s - آن . ( 9 ) . آنى / s a آن . ( 10 ) . m - كه . ( 11 ) . پنهانى / s پنهان . ( 12 ) . a - تَر . ( 13 ) . آورده / s a آورد .